Mr.drs. Johan de Wit

Mr. drs. Johan de Wit is onze voorganger. Hij is in Leiden en in Kampen opgeleid tot jurist en theoloog. Naar eigen zeggen heeft hij zijn theologische studie ervaren als een heel uitgebreide cursus algemene ontwikkeling.

 

De verbeelding waartoe de menselijke geest in staat is, blijft hem verwonderen en vanuit die verwondering spoort hij ons aan tot zelfonderzoek.

Alles begint en eindigt bij het kennen van jezelf en wat ons is overgeleverd uit de oude boeken en met name de leringen en uitspraken van Jezus helpen ons daarbij. Door het filter van de man uit Nazareth kunnen wij de wereld anders zien dan wij gewend zijn en dat is, aldus Johan de Wit, het grote geheim van religieus zijn.

 

De vrijzinnigheid is voor hem de enige geloofsrichting waarin het raadsel van de verhouding tussen God en mens en ons bestaan in deze wereld op een aanvaardbare en voorstelbare manier ter sprake gebracht wordt.


Overdenkingen:
overdenking (de zondebok)
15 oktober 2017
overdenking bij het tiende gebod
17 september 2017
vrijheid
03 september 2017
overdenking Pinksteren
04 juni 2017
Meimaand Mariamaand
14 mei 2017
Overdenking Pasen 2017
16 april 2017
Blijf niet staren op wat vroeger was
19 maart 2017
overdenking nut van religie
19 februari 2017
overdenking kerst
25 december 2016
Beloften
11 december 2016
De roeping van Mozes
20 november 2016
Licht
16 oktober 2016
De ongrijpbaarheid van de liefde
18 september 2016
Schuld en schaamte
03 juli 2016
Angst
19 juni 2016
Pinksterpreek
15 mei 2016
Paaspreek
27 maart 2016
De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan
21 februari 2016
Het vijfde gebod
17 januari 2016
Kerstpreek 2015
25 december 2015
Menselijk tegenover
21 juni 2015
De trooster, heilige geest
17 mei 2015
Macht
15 maart 2015
Grondhoudingen van het koninkrijk
15 februari 2015
Kerstpreek 2014
25 december 2014
Richteren11: 29-35
16 november 2014
Correcties van de ziel
19 oktober 2014
Lazarus
21 september 2014
Licht
18 mei 2014
Paaspreek 2014
20 april 2014
De heilige geest
16 maart 2014
De bruiloft te Kana
16 februari 2014
De verloren zoon
19 januari 2014
Identiteit
17 november 2013
Eerbied voor de schepping
20 oktober 2013
Onze schaduw
15 september 2013
De ander
16 juni 2013
Pinksterpreek
19 mei 2013
Luchtfietserij
21 april 2013
Paaspreek 2013
31 maart 2013
Het koninkrijk van Jezus
17 maart 2013
Bildung
17 februari 2013
Wetenschap en wijsheid
27 januari 2013
kerstpreek 2012
25 december 2012
Wat blijft en voorbijgaat
18 november 2012
Geest
21 oktober 2012
Religie
16 september 2012
Verlangen naar eenheid
17 juni 2012
Het buitenissige
20 mei 2012
De kunst van het liefhebben
18 maart 2012
Verwachtingen
19 februari 2012
Idealisme
29 januari 2012
kerstpreek 2011
24 december 2011
Mens en tijd
20 november 2011
Vrijzinnigheid
16 oktober 2011
Wat beweegt ons?
04 september 2011
Het verlangen naar macht
15 mei 2011
Het verlangen naar macht
17 april 2011
Religie en wetenschap
20 maart 2011
Beeldvorming
20 februari 2011
De grenzen van het ego
23 januari 2011
Kerstpreek 2010
25 december 2010
Richting zoeken
27 november 2010
Metamorfosen
21 november 2010
Het goede leven
19 september 2010
Het 7e zegel
20 juni 2010
Hoeders
18 april 2010
Het onzichtbare christendom
21 maart 2010
Mozes
21 februari 2010
Simson
17 januari 2010
De Christus
15 november 2009
Hebben en zijn
18 oktober 2009
Een eigen weg
06 september 2009
Bevrijding door liefde
05 juli 2009
De verborgen Jezus
21 juni 2009
Leven in verhalen
17 mei 2009
Betekenis van het Evangelie
19 april 2009
De ander
15 maart 2009
Geest van de waarheid
15 februari 2009
God als geheim in ons leven
25 januari 2009
Kerstpreek 2008
25 december 2008
Verzet en overgave
21 december 2008
Tien geboden
16 november 2008
Relatie mens/natuur
19 oktober 2008
Het mysterie mens
21 september 2008
De geest
18 mei 2008
Liefde als leidraad
20 april 2008
Symbolen
13 april 2008
Exodus
30 december 2007
De 2e kant van de mens
16 december 2007
Geloven in de toekomst
09 december 2007
Natuur
02 december 2007
Trouw aan jezelf
26 november 2007
Projectie
19 november 2007
Geloof, hoop en liefde
12 november 2007
Vergeving
05 november 2007
Het leven als geschenk
28 oktober 2007
Ziel en geest
21 oktober 2007
Hoop
14 oktober 2007
Onderweg
07 oktober 2007
Martha en Maria
30 september 2007

De verborgen Jezus

Kern
De verborgen Jezus is een boodschap voor de ziel. Je innerlijk geeft je voortdurend boodschappen voor je ziel. Wie liefdevol wil leven, stelt zich daarvoor open. Negeer je innerlijke boodschappen niet, sluit vrede met jezelf en aanvaard de werkelijkheid, met alles erop of eraan. Pijn en verdriet, ze horen ook bij liefde. Geef je over aan die liefde, het is de overgave aan het leven zelf.

Volledige tekst
Het is al weer een tijd geleden, maar ik herinner me van mijn Arabische studies nog een anekdote in het Arabisch over het thema wat nemen wij als waarheid aan; gaat het erom wíe het zegt of gaat het erom wát er wordt gezegd. Het verhaaltje dat ik uit het arabisch moest vertalen ging over twee handelsreizigers die elkaar ontmoeten op een schip van Libanon naar Italië. De een is Arabier en de ander is een pers. De Arabier heeft een kruik wijn bij zich en biedt de pers een slok daarvan aan. Waarop de pers zegt: mag je als Arabier en moslim wel wijn drinken? "Ach" zegt de Arabische handelsman. " Ik kreeg deze kruik wijn van een jood en die zei dat hij die van een christen had gekocht. Wie zegt mij dan dat wat er in deze kruik zit ook inderdaad wijn is? Iedereen weet toch dat je op het woord van een christen of een jood niet kunt vertrouwen?" En hij nam nog een flinke slok van de wijn.

 

Het verhaaltje geeft op een grappige manier weer dat in de cultuur van het Midden-Oosten niet zozeer telt wat de boodschap is, maar door wie die boodschap wordt gebracht. En wij zijn geneigd daarbij te denken dat dat die andere cultuur is, maar ook bij ons is dat eigenlijk zo.

 

Op 12 september 2006 brak paus Benedictus XVI in Regensburg een lans voor de redelijkheid van het katholieke geloof. De christelijke god was volgens hem een uiterst redelijk wezen. Ik laat nou maar in het midden hoe de Paus dit te weten is gekomen, maar in ieder geval kwam zijn betoog erop neer dat een redelijke god ook een garantie is voor een betrouwbare wereld. Geloof kan in die wereld nooit met geweld worden afgedwongen, want dat staat een redelijke God niet toe. Geweld is onredelijk, en God is redelijk. Dus kan God nooit hebben bedoeld dat het geloof verspreid wordt door geweld.

 

En hiermee werkte Benedictus zich in de nesten, want hij citeerde een dialoog tussen de Byzantijnse keizer Manuel II Paleologus en een ontwikkelde Pers over de relatie tussen christendom en islam. Daarin kwam aan de orde dat het gebod van Mohammed om het geloof te verspreiden met het zwaard in tegenspraak was met het wezen van God en het wezen van de ziel. "God houdt niet van bloed", aldus de keizer uit het citaat. "Wie iemand tot het geloof wil brengen, moet goed kunnen spreken en goed kunnen denken, maar heeft geen geweld of dreigement nodig." De Paus sprak zich er niet over uit of hij dit zelf ook vond en hij Allah misschien tot de niet zo redelijke goden rekende. Maar nadat hierover een rel ontstond in het moslimkamp, nam hij afstand van de woorden van Immanuel II en sprak hij zijn respect uit voor de Islam.

Uit deze kleine geschiedenisjes is duidelijk dat het niet gaat om wat er wordt gezegd, maar door wie iets wordt gezegd. We kunnen een beetje ginnegappen over de Arabische anekdote en over de onhandige Paus, maar wat blijft is: juist omdat het de Paus was, werd het een rel. Als hetzelfde door een onbekende priester was gezegd, had het geen enkele krant gehaald.

In het Christendom is alle aandacht gericht op de uitspraken van Jezus zoals die in het Evangelie zijn weergegeven. Zijn figuur, hoe onduidelijk ook soms, staat zo centraal, dat alles wat aan hem wordt toegeschreven, daardoor gekleurd wordt.

Als Jezus iets heeft gezegd, dan moet dat van grote wijsheid of van diepe mystieke waarheid zijn. Niemand was zo dicht bij het goddelijke als Jezus en dat kleurt onze beleving van die uitspraken zo, dat we er eigenlijk niet meer onbevangen kennis van kunnen nemen. En je vraagt je af of je hierdoor die teksten eigenlijk wel zo onbevangen op je laat inwerken als je zo willen.

Dat is eigenlijk des te vreemder als je bedenkt dat we eigenlijk helemaal niet weten wie Jezus was. Wie hij was en of hij wel werkelijk heeft geleefd, het blijft een raadsel. In de vier Evangeliën wordt over hem verteld, maar de Evangeliën spreken zichzelf meermalen tegen, feit en verbeelding worden door elkaar gehaald en er is geen enkele manier om vast te stellen of deze geschriften historisch ook betrouwbaar zijn. De gelovige christen die zich hierin verdiept, blijft achter in een schaduwgebied vol twijfels en tegenstellingen. Wetenschappelijk gezien kun je met de Evangeliën niets aanvangen. Natuurkundigen weten alles van water, maar ze kunnen er niet over lopen. We weten niets over het leven, van Jezus, er is alleen een verslagje over hem als twaalfjarige in de tempel. Waar hij heeft gewoond, met wie hij heeft geleefd, hoe hij aan zijn inkomsten kwam, we weten er niets van.

Omdat hij zo raadselachtig blijft, is de zoektocht naar Jezus een echte industrie geworden en dat heeft allerlei veronderstellingen over hem voortgebracht. Je hebt natuurlijk de groep gelovigen die zegt: je hoeft niet verder te zoeken. De echte Jezus is de Jezus van de Evangeliën. Daartegenover heb je wetenschappers die zeggen: hij heeft nooit echt bestaan, hij is een product van theologische verbeeldingskracht. Wie gelijk heeft, we zullen het nooit weten, maar dat is eigenlijk ook niet zo van belang als je je realiseert dat de woorden van Jezus in de Evangeliën in wezen allemaal over onszelf gaan. Dat is de lijn die ik volg en die lijn leidt mij als het ware tot datgene wat ik in mij zelf voel en ervaar van God. De uitspraken van Jezus zijn dan een gids om dichter bij het goddelijke te komen dat zich in jezelf bevindt en daar contact mee te maken.

De gedachten van Jezus, de teksten die via de Evangelisten zijn overgeleverd, ze raken je omdat je in die teksten en uitspraken iets voelt van herkenning. Herkenning met wat zich in je beweegt en waar je voor open staat. Als je voor die positie kiest, is de hele discussie over wat nou wel en niet waar is of wel of niet echt is gebeurd overbodig, die doet er dan niet meer toe. Je neemt kennis van die teksten, je laat ze tot je doordringen en als ze je raken dan ga je verder. Dan vraag je aan jezelf: waarom ben ik erdoor geraakt, waarom doet het wat met me.

Zo, op die manier, bestaat Jezus dan in je zelf. Om het naar een woord van Paulus te zeggen: je probeert contact te maken met de Christus in jezelf. Niet ik besta, maar de Christus in mij zegt Paulus. De oude mens heeft plaats gemaakt voor de nieuwe.

Het ontdekken van de Christus in jezelf is ons door de eeuwen heen moeilijk gemaakt. Door alle theologische disputen rond zijn figuur hebben we het zicht op de ware betekenis van zijn leer verloren. Jezus werd tot een onaantastbare figuur gemaakt, ver van ons weg en in alle opzichten letterlijk onnavolgbaar.

Hij had ons verlost van onze zonden en dat moest de basis van je geloof zijn. Of je dat zelf nou wel of niet zo voelde, dat deed er niet toe.

Mijn probleem is altijd geweest dat ik daar niets bij voelde als me werd verteld dat hij mij door zijn offer had verlost. Ik leefde net zo als ik had gedaan voordat ik dat hoorde en ik bleef ook als religieus mens net zo "zondig" (tussen aanhalingstekens) als voorheen. De claim van de kerk - je bent verlost - riep meer vragen op dan antwoorden en het heeft mij gebracht tot het zoeken naar wat de Evangeliën ons ten diepste willen vertellen. En dat is volgens mij dat wij contact moeten zoeken met datgene wat zich als echt en onvervalst in ons aandient en we moeten proberen om ons leven daarnaar in te richten. En dat je je daarbij moet laten helpen door de diepe spiritualiteit die achter de evangelische teksten zit.

Het Evangelie schildert ons een mens met een bijna bovenmenselijke uitstraling en wijsheid. Een mens die een directe verbinding had met de goddelijke vonk in hemzelf en vanuit die bewustheid leefde en leerde. En ons dat aanreikt als een model waarnaar je je leven kunt inrichten. Voor iedereen, niet voor een verlichte elite of een gezelschap van wijze mensen. Ook voor ons dus, arm van geest als wij zijn.

Als je zover bent gekomen, hoe doe je dat dan, hoe kun je verder komen op dit pad naar het koninkrijk des hemels? Het koninkrijk is in onszelf, maar hoe kom je daarbinnen? We zijn er zo aan gewend om te redeneren en te argumenteren over alles, dat we er de grootste moeite mee hebben om al die dingen die over dat koninkrijk worden gezegd, ook echt te beleven. Onze manier van denken hindert ons in het herkennen van ons gevoel. We hebben allemaal van jongsaf te horen gekregen dat we ons niet door ons gevoel moeten laten leiden, maar ik ben ervan overtuigd dat in het Evangelie steeds wordt gezegd dat het uiteindelijk je gevoel is waardoor je bij jezelf komt en je daardoor een harmonieuzer mens wordt. Je kunt binnentreden in je koninkrijk, maar je moet wel kloppen. En als je klopt, wordt er opengedaan. Wie niet klopt, krijgt geen toegang.

En hoe ziet dat kloppen er dan uit? Het klinkt allemaal zo eenvoudig, maar wat moet je je daarbij dan voorstellen? Ik ben er zelf al jaren mee bezig om dat invoelbaar en begrijpelijk voor mezelf te maken en keer op keer moest ik tot de conclusie komen dat het nog steeds niet echt werkte voor mij. Dat is gaan veranderen toen ik het besluit nam om alleen nog naar mezelf te kijken als een toeschouwer. Als ik kwaad word, als ik me erger, als ik me moe voel of verongelijkt, dan stel ik mezelf vragen. Ik vraag waarom ik kwaad ben, waarom ik me tekort gedaan voel en bijna altijd komt daar het antwoord op dat ik alleen maar denk dat ik moe ben of gekwetst. Het kan je maar zo gebeuren dat iemand iets zegt of doet wat je pijn doet, waardoor je gekwetst voelt. Het recept daarvoor is: aan jezelf vragen waarom je je gekwetst voelt of pijnlijk getroffen. En heel vaak is dan het antwoord dat het niet die ander, maar jij je zelf de pijn toebrengt van kwetsen of beledigen. De Christus in je ziel vertelt je: kijk en luister onbevangen, als een kind, naar jezelf en ontdek dat je wereld, zoals je die beleeft, daardoor verandert. Zo kom je tot je hogere bewustzijn.

De redding die de onbekende Jezus biedt, is het loslaten van het lijden dat jou in zijn ban houdt en het betreden van het spirituele pad naar vrijheid en vreugde. Die Jezus is vandaag meer beschikbaar dan ooit.

We hoeven hem niet te vereren en we hoeven ook niet alles van hem aan te nemen omdat dat nu eenmaal bij ons geloof hoort.

Hij staat voor wat zich roert in onszelf en de boodschap erachter is: sta ervoor open en bedek je gevoel niet met uit het hoofd geleerde standpunten en leerstelligheden. Maak jezelf vrij om in het licht te staan. Want het koninkrijk is al op aarde. Als je het maar zien wilt.