Mr.drs. Johan de Wit

Mr. drs. Johan de Wit is onze voorganger. Hij is in Leiden en in Kampen opgeleid tot jurist en theoloog. Naar eigen zeggen heeft hij zijn theologische studie ervaren als een heel uitgebreide cursus algemene ontwikkeling.

 

De verbeelding waartoe de menselijke geest in staat is, blijft hem verwonderen en vanuit die verwondering spoort hij ons aan tot zelfonderzoek.

Alles begint en eindigt bij het kennen van jezelf en wat ons is overgeleverd uit de oude boeken en met name de leringen en uitspraken van Jezus helpen ons daarbij. Door het filter van de man uit Nazareth kunnen wij de wereld anders zien dan wij gewend zijn en dat is, aldus Johan de Wit, het grote geheim van religieus zijn.

 

De vrijzinnigheid is voor hem de enige geloofsrichting waarin het raadsel van de verhouding tussen God en mens en ons bestaan in deze wereld op een aanvaardbare en voorstelbare manier ter sprake gebracht wordt.


Overdenkingen:
overdenking (de zondebok)
15 oktober 2017
overdenking bij het tiende gebod
17 september 2017
vrijheid
03 september 2017
overdenking Pinksteren
04 juni 2017
Meimaand Mariamaand
14 mei 2017
Overdenking Pasen 2017
16 april 2017
Blijf niet staren op wat vroeger was
19 maart 2017
overdenking nut van religie
19 februari 2017
overdenking kerst
25 december 2016
Beloften
11 december 2016
De roeping van Mozes
20 november 2016
Licht
16 oktober 2016
De ongrijpbaarheid van de liefde
18 september 2016
Schuld en schaamte
03 juli 2016
Angst
19 juni 2016
Pinksterpreek
15 mei 2016
Paaspreek
27 maart 2016
De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan
21 februari 2016
Het vijfde gebod
17 januari 2016
Kerstpreek 2015
25 december 2015
Menselijk tegenover
21 juni 2015
De trooster, heilige geest
17 mei 2015
Macht
15 maart 2015
Grondhoudingen van het koninkrijk
15 februari 2015
Kerstpreek 2014
25 december 2014
Richteren11: 29-35
16 november 2014
Correcties van de ziel
19 oktober 2014
Lazarus
21 september 2014
Licht
18 mei 2014
Paaspreek 2014
20 april 2014
De heilige geest
16 maart 2014
De bruiloft te Kana
16 februari 2014
De verloren zoon
19 januari 2014
Identiteit
17 november 2013
Eerbied voor de schepping
20 oktober 2013
Onze schaduw
15 september 2013
De ander
16 juni 2013
Pinksterpreek
19 mei 2013
Luchtfietserij
21 april 2013
Paaspreek 2013
31 maart 2013
Het koninkrijk van Jezus
17 maart 2013
Bildung
17 februari 2013
Wetenschap en wijsheid
27 januari 2013
kerstpreek 2012
25 december 2012
Wat blijft en voorbijgaat
18 november 2012
Geest
21 oktober 2012
Religie
16 september 2012
Verlangen naar eenheid
17 juni 2012
Het buitenissige
20 mei 2012
De kunst van het liefhebben
18 maart 2012
Verwachtingen
19 februari 2012
Idealisme
29 januari 2012
kerstpreek 2011
24 december 2011
Mens en tijd
20 november 2011
Vrijzinnigheid
16 oktober 2011
Wat beweegt ons?
04 september 2011
Het verlangen naar macht
15 mei 2011
Het verlangen naar macht
17 april 2011
Religie en wetenschap
20 maart 2011
Beeldvorming
20 februari 2011
De grenzen van het ego
23 januari 2011
Kerstpreek 2010
25 december 2010
Richting zoeken
27 november 2010
Metamorfosen
21 november 2010
Het goede leven
19 september 2010
Het 7e zegel
20 juni 2010
Hoeders
18 april 2010
Het onzichtbare christendom
21 maart 2010
Mozes
21 februari 2010
Simson
17 januari 2010
De Christus
15 november 2009
Hebben en zijn
18 oktober 2009
Een eigen weg
06 september 2009
Bevrijding door liefde
05 juli 2009
De verborgen Jezus
21 juni 2009
Leven in verhalen
17 mei 2009
Betekenis van het Evangelie
19 april 2009
De ander
15 maart 2009
Geest van de waarheid
15 februari 2009
God als geheim in ons leven
25 januari 2009
Kerstpreek 2008
25 december 2008
Verzet en overgave
21 december 2008
Tien geboden
16 november 2008
Relatie mens/natuur
19 oktober 2008
Het mysterie mens
21 september 2008
De geest
18 mei 2008
Liefde als leidraad
20 april 2008
Symbolen
13 april 2008
Exodus
30 december 2007
De 2e kant van de mens
16 december 2007
Geloven in de toekomst
09 december 2007
Natuur
02 december 2007
Trouw aan jezelf
26 november 2007
Projectie
19 november 2007
Geloof, hoop en liefde
12 november 2007
Vergeving
05 november 2007
Het leven als geschenk
28 oktober 2007
Ziel en geest
21 oktober 2007
Hoop
14 oktober 2007
Onderweg
07 oktober 2007
Martha en Maria
30 september 2007

Een eigen weg

Kern

Hoe wij ons leven inrichten en vorm geven is een zaak tussen ons en onze ziel. Het gaat om de vruchten die ons leven geeft, niet wat dat voor vruchten hadden kunnen zijn als we dat vergelijken met anderen. Het gaat om onze eigen weg, dat is de enige weg die we kunnen volgen zonder met alles en iedereen in conflict te komen. Ons laten inspireren voor die eigen weg, meer wordt van ons niet gevraagd.

Volledige tekst
Religie, mensen die de stem van God volgen. Hoe ingewikkelder je erover schrijft, hoe meer etiketten je erop plakt, hoe minder ervan over blijft. Religie, je moet het beleven, en iedere theorie of omschrijving die je erop loslaat ontdoet die beleving van zijn geheim, van zijn rijkdom. Je kunt het misschien het beste vergelijken met hoe je de natuur ondergaat en hoe je daar nauwelijks zo over kunt vertellen dat je toehoorder ook bewogen raakt van de natuurervaring die je had. Je kunt wel zeggen "ik ben onder de indruk van de schoonheid van de natuur", maar dan gebeurt er niets. Je verwijst dan naar de natuur zoals je naar een voorwerp verwijst. "Daar is een deur", of "dit is een tafel". Het is waar wat je zegt, maar je geeft eigenlijk niets door van wat zich in je roert als je schoonheid of harmonie beleeft.

De ambtelijke berichten over religie of natuur zitten trouwens in die categorie van "daar is een deur" of "dit is een tafel". Religie wordt ingedeeld naar het aantal kerkgangers en hoeveel kerkgenootschappen er zijn. Natuur wordt ondergebracht in nota's zoals de nota "Ecologische Hoofdstructuur," ze verbinden de natuurgebieden door "corridors", ze maken "ecoducten" en ze hebben het over de toegenomen "biodiversiteit". Het gaat over "agrarisch natuurbeheer" en de "habitatrichtlijn." Het is een vakjargon dat erop gericht lijkt om iedere beleving of verbeelding die je zou kunnen hebben direct te doden. Daar konden ze vroeger op school trouwens ook wat van. Ik herinner me nog hoe verwachtingsvol ik uitkeek naar het vak natuurijke historie. In mijn kinderlijke onschuld dacht ik dat we naar buiten zouden gaan en wij dan alles te horen zouden krijgen over de bloemen en de bomen en de planten. Hoe ze heten, waar ze groeien en waarom, de dieren in het veld, hoe ze zich in het leven houden, waar ze zitten en hoe dat allemaal op elkaar inwerkt. Maar de lessen natuurlijke historie brachten niets van dat alles. In het klaslokaal, met een dik boek voor je waaruit je de hoofdklassen, de orden de families en de soorten moest leren. Iedere ochtend keek ik met grote verwondering naar de kunstig geweven spinnenwebben in de tuin achter ons huis, maar bij natuurlijke historie leerde ik over die spinnen alleen dat ze tot de klasse der geleedpotigen behoren. Sommige informatie is dodelijk voor je verbeeldingskracht.

Als je ervaart dat het in een sloot wemelt van de kleine visjes en allerlei andere soorten beestjes en al die levendigheid je oog ernaar toetrekt zonder dat je daar op uit was, dan is dat een bijna religieuze ervaring en toch iets heel anders dan de constatering dat de sloot meer dan voldoende biodiversiteit huisvest.

 

Biodiversiteit of aantallen kerkgangers? Velden, akkers, bossen, gewassen, een wei met koeien of paarden, een hutje op de hei, riviertjes en kleine waterloopjes, weggetjes die het landschap doorsnijden en mooie vergezichten als je over de akkers uitkijkt, een kerkje in de verte en sober klokgelui uit ijle nevels voor een boerenbegrafenis, daar heb je het over als je het over een andere belevingswereld hebt.

 

De bijbelschrijvers hebben dit begrepen. In de bijbel tref je nauwelijks definities of ordeningen aan. De teksten geven weer wat er waar gebeurde.

 

En hoe dat door de hoofdrolspelers ervaren is, wordt menigmaal aan je eigen verbeelding overgelaten. Neem nou het verhaal van Abraham in Genesis 12 dat ik zojuist voorlas.

God zei tegen Abram: verlaat je land, je familie, je naaste verwanten en ga naar het land dat ik je zal wijzen. En Abram, zo staat het er droogjes, ging zoals de Heer het hem had opgedragen.

Volgens het verhaal leefde hij in het land tussen de rivieren, Eufraat en Tigris, ergens in Mesopotamië dus. En in een tijd waarin je familie veel meer betekende dan een aantal verwanten waarmee je contacten onderhoudt. De familie waar je in die antieke tijd deel van uitmaakte, daarvan was je in alle opzichten, economisch, sociaal en maatschappelijk, afhankelijk. Als je het verhaal naar onze tijd zou overzetten, dan zou het er ongeveer op neerkomen dat God tegen een directeur/eigenaar van een groot en bloeiend familiebedrijf zegt: zeg je baan op, neem afscheid van je familie en je bedrijf en ga naar een ander land. Je hoort nog wel welk land. Ja ja, ik moet nog zien dat zoiets heden ten dage zonder slag of stoot zou gebeuren.

 

Het verhaal van Abram zal wel niet historisch zijn. Het zal uit de pen van een schrijver zijn gevloeid om duidelijk te maken dat een mens in staat is om in zijn leven een beslissende koerswijziging aan te brengen en zo'n wending, zo'n draai van 180 graden, alle levens van zijn nakomelingen beïnvloedt. Want de belofte die Abram krijgt is, dat hij een groot volk zal voortbrengen. En dat kon niet in zijn eigen land, daar moest ie voor naar Kanaän. Het wegtrekken van eigen huis en haard zoals dat hier letterlijk staat, is symbolisch bedoeld. Het staat voor het radicaal veranderen van patronen, afscheid nemen van het leven waaraan je bent gewend.

 

Aan het karakter van de hoofdfiguur, Abram, wordt geen woord gewijd. Dat moet de lezer maar invullen. Het enige dat we erover vernemen is, dat hij de stem van God volgde. En als we God zien als de drager van ons zielenleven, dan volgde hij dus de stem van zijn ziel en dat was voor hem de inspiratie om zijn eigen weg te gaan.

 

Want de stem van je ziel, dat is je bron en om bij die bron te komen moet je tegen de stroom inzwemmen. En daar komen we weer een beetje bij de vragen van onze tijd. Er zijn veel, heel veel mensen in onze tijd die het gevoel hebben dat we bij alle geweldige ontwikkelingen die we tot stand hebben gebracht, onderweg, in de stroom die ons heeft meegevoerd, iets zijn kwijtgeraakt.

Wat dat nu precies is, is niet zo gemakkelijk te benoemen, maar het gevoel van gemis dat we hebben, dat heeft iets te maken met het verlies van onschuld, met een gebrek aan duidelijkheid over wat wel en niet geoorloofd is en met de lauwe houding die we hebben als het gaat over morele zaken.

Er zijn hordes mensen die daardoor een verlangen naar het eenvoudige leven ontwikkelen en kiezen voor vakanties in de natuur, voor het wonen op het platteland en gesprekken met de bomen en de planten. Of dat altijd helpt, is de vraag.

 

Want als de kersverse eigenaar van de woonboerderij in een afgelegen provincie om zes uur wordt gewekt door het bulderend geluid van de eerste trekker die de werkzaamheden voor de oogst aankondigt, klaagt hij bij het stadsbestuur over alle boerenoverlast.

 

En de geur van varkensmesterijen, de hordes vliegen die op paardenmest afkomen, het af en aan gerij van de loonbedrijven, zij horen ook bij dat fantastische en gemoedsrust brengende landleven.

Uiteindelijk, in alles wat je allemaal onderneemt, kom je weer bij jezelf uit. Je kunt huizen als kastelen bouwen, je kunt alles wat deze wereld te bieden heeft tot je nemen, uiteindelijk is het toch wat zich in jezelf roert dat beslist of je vrede hebt of in oorlog blijft met al je onvervulde wensen en verlangens.

God sprak tot Abram, zo staat het er. En wat hij van Abram wilde, dat was dat hij zichzelf zou zijn, dat hij gehoor zou geven aan de stem in zijn ziel. Zo is het ook met onze God. Onze God wil dat wij leven zoals wij zijn, als onszelf, met de mogelijkheden die ons zijn geschonken en toevertrouwd. Ons leven is ons geschonken, we hebben er niets voor hoeven doen om geboren te worden. Met dat leven mogen we iets doen, daar mogen we iets van maken, want het is helemaal van ons. En onze ziel, de woonplaats van het goddelijke, beoordeelt ons alleen op grond van wat wijzelf zijn. Hoe wij ons leven inrichten en vorm geven is een zaak tussen ons en onze ziel. Het gaat om de vruchten die ons leven geeft, niet wat dat voor vruchten hadden kunnen zijn als we dat vergelijken met anderen. Het gaat om onze eigen weg, dat is de enige weg die we kunnen volgen zonder met alles en iedereen in conflict te komen. Ons laten inspireren voor die eigen weg, meer wordt van ons niet gevraagd.

 

Van daaruit kunnen we dan ook zeggen: "ik geloof". Ik geloof op mijn manier, een ander doet het misschien anders, maar zo geloof ik. Zelfstandig, volwassen en persoonlijk. Dat kan ik doen omdat mijn waarde en mijn waardigheid mij geschonken zijn door de God die in mij leeft en mij de opdracht heeft gegeven om mijn eigen maat te vinden en te waarderen.

 

Door dit zo te doen, kunnen we ons ruimhartig opstellen in plaats van kleingeestig. Kunnen we de ander in zijn waarde laten en hoeven we niet voor te dringen of ons op de voorgrond te plaatsen. Het is het uitgangspunt van onze vrijzinnigheid en we kunnen er blij mee zijn. Laten we dat vieren, vandaag op deze dag waarop we het begin van het nieuwe winterseizoen inluiden met ons thema inspiratie voor een eigen weg.