Mr.drs. Johan de Wit

Mr. drs. Johan de Wit is onze voorganger. Hij is in Leiden en in Kampen opgeleid tot jurist en theoloog. Naar eigen zeggen heeft hij zijn theologische studie ervaren als een heel uitgebreide cursus algemene ontwikkeling.

 

De verbeelding waartoe de menselijke geest in staat is, blijft hem verwonderen en vanuit die verwondering spoort hij ons aan tot zelfonderzoek.

Alles begint en eindigt bij het kennen van jezelf en wat ons is overgeleverd uit de oude boeken en met name de leringen en uitspraken van Jezus helpen ons daarbij. Door het filter van de man uit Nazareth kunnen wij de wereld anders zien dan wij gewend zijn en dat is, aldus Johan de Wit, het grote geheim van religieus zijn.

 

De vrijzinnigheid is voor hem de enige geloofsrichting waarin het raadsel van de verhouding tussen God en mens en ons bestaan in deze wereld op een aanvaardbare en voorstelbare manier ter sprake gebracht wordt.


Overdenkingen:
Het kinderpardon
09 december 2018
Vertrouwen
09 december 2018
overdenking (verlies van godsbeelden)
25 november 2018
Overgangen
21 oktober 2018
De anderen
02 september 2018
De richting van je leven
17 juni 2018
Overdenking Pinksteren (bezinning)
20 mei 2018
paasoverdenking
01 april 2018
innerlijke tegenkracht
18 maart 2018
De verlamde man
19 februari 2018
Toren van Babel
21 januari 2018
Kerstoverdenking
25 december 2017
Job
26 november 2017
De zondebok
15 oktober 2017
Het tiende gebod
17 september 2017
vrijheid
03 september 2017
overdenking Pinksteren
04 juni 2017
Meimaand Mariamaand
14 mei 2017
Overdenking Pasen 2017
16 april 2017
Blijf niet staren op wat vroeger was
19 maart 2017
Het nut van religie
19 februari 2017
overdenking kerst
25 december 2016
Beloften
11 december 2016
De roeping van Mozes
20 november 2016
Licht
16 oktober 2016
De ongrijpbaarheid van de liefde
18 september 2016
Schuld en schaamte
03 juli 2016
Angst
19 juni 2016
Pinksterpreek
15 mei 2016
Paaspreek
27 maart 2016
De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan
21 februari 2016
Het vijfde gebod
17 januari 2016
Kerstpreek 2015
25 december 2015
Menselijk tegenover
21 juni 2015
De trooster, heilige geest
17 mei 2015
Macht
15 maart 2015
Grondhoudingen van het koninkrijk
15 februari 2015
Kerstpreek 2014
25 december 2014
Richteren11: 29-35
16 november 2014
Correcties van de ziel
19 oktober 2014
Lazarus
21 september 2014
Licht
18 mei 2014
Paaspreek 2014
20 april 2014
De heilige geest
16 maart 2014
De bruiloft te Kana
16 februari 2014
De verloren zoon
19 januari 2014
Identiteit
17 november 2013
Eerbied voor de schepping
20 oktober 2013
Onze schaduw
15 september 2013
De ander
16 juni 2013
Pinksterpreek
19 mei 2013
Luchtfietserij
21 april 2013
Paaspreek 2013
31 maart 2013
Het koninkrijk van Jezus
17 maart 2013
Bildung
17 februari 2013
Wetenschap en wijsheid
27 januari 2013
kerstpreek 2012
25 december 2012
Wat blijft en voorbijgaat
18 november 2012
Geest
21 oktober 2012
Religie
16 september 2012
Verlangen naar eenheid
17 juni 2012
Het buitenissige
20 mei 2012
De kunst van het liefhebben
18 maart 2012
Verwachtingen
19 februari 2012
Idealisme
29 januari 2012
kerstpreek 2011
24 december 2011
Mens en tijd
20 november 2011
Vrijzinnigheid
16 oktober 2011
Wat beweegt ons?
04 september 2011
Het verlangen naar macht
15 mei 2011
Het verlangen naar macht
17 april 2011
Religie en wetenschap
20 maart 2011
Beeldvorming
20 februari 2011
De grenzen van het ego
23 januari 2011
Kerstpreek 2010
25 december 2010
Richting zoeken
27 november 2010
Metamorfosen
21 november 2010
Het goede leven
19 september 2010
Het 7e zegel
20 juni 2010
Hoeders
18 april 2010
Het onzichtbare christendom
21 maart 2010
Mozes
21 februari 2010
Simson
17 januari 2010
De Christus
15 november 2009
Hebben en zijn
18 oktober 2009
Een eigen weg
06 september 2009
Bevrijding door liefde
05 juli 2009
De verborgen Jezus
21 juni 2009
Leven in verhalen
17 mei 2009
Betekenis van het Evangelie
19 april 2009
De ander
15 maart 2009
Geest van de waarheid
15 februari 2009
God als geheim in ons leven
25 januari 2009
Kerstpreek 2008
25 december 2008
Verzet en overgave
21 december 2008
Tien geboden
16 november 2008
Relatie mens/natuur
19 oktober 2008
Het mysterie mens
21 september 2008
De geest
18 mei 2008
Liefde als leidraad
20 april 2008
Symbolen
13 april 2008
Exodus
30 december 2007
De 2e kant van de mens
16 december 2007
Geloven in de toekomst
09 december 2007
Natuur
02 december 2007
Trouw aan jezelf
26 november 2007
Projectie
19 november 2007
Geloof, hoop en liefde
12 november 2007
Vergeving
05 november 2007
Het leven als geschenk
28 oktober 2007
Ziel en geest
21 oktober 2007
Hoop
14 oktober 2007
Onderweg
07 oktober 2007
Martha en Maria
30 september 2007

Kerstoverdenking

Kern van de overdenking

We hebben het weleens over de geest van kerstmis en over het gevoel dat daarbij hoort en dan weten we niet precies te zeggen hoe dat in elkaar zit, maar het is zeer aanwezig en we voelen het.

Ik vind het niet gewaagd om te veronderstellen dat juist dat aspect, die geest die inbreekt in de gewone gang van zaken, de mensen aanzet tot het zo uitbundig vieren van het kerstfeest. Laten we erin meegaan en voor ogen houden dat niet alles te verklaren valt, maar je wel kunt meemaken wat ieder jaar weer gebeurt: het vieren van de verwondering over het bestaan

 

Kerstpreek 2017

Ieder jaar vieren we het kerstfeest. Dat gaat met veel opsmuk en versiering gepaard. Vooral dat deel van de bevolking dat nauwelijks nog weet heeft van de achtergrond van het kerstverhaal, doet zijn uiterste best om er een groot feest van te maken. Grote partijen mooi en duur eten worden ingeslagen, het huis wordt versierd met dennentakken en kerstspullen, de families komen bij elkaar en in heel veel gezinnen worden ook cadeautjes bij de kerstboom gelegd.

 

Hier en daar wordt er weleens wat schamper over gedaan, al die drukte met kerst. Doorgeslagen consumentisme, alleen maar goed voor de commercie, vrede op aarde die er niet is en bergen voedsel die ook naar de ontwikkelingslanden hadden gekund. Dat soort commentaar komt ook ieder jaar met kerst weer op, maar dat spreekt me niet aan. Goed, het is soms allemaal overdreven en er is veel valse romantiek rond het kerstgebeuren, maar dat moet je de mensen gunnen. Het is maar een keer per jaar en er is overduidelijk een diepgevoelde behoefte om tenminste één keer te geloven in wat niet bestaat: vrede op aarde en in alle mensen een welbehagen.

 

Er zijn ook veel kerstfilms in deze tijd van het jaar, meestal van Amerikaanse makelij, mierzoet en vrijwel altijd met hetzelfde thema: de held of de heldin gaat meestal op reis naar zijn of haar geliefden om toch vooral thuis samen te zijn rond het kerstdiner.

Maar onderweg slaat de rampspoed toe, er gebeurt een ongeluk of kwade krachten spannen samen om de held naar het leven te staan. Zal hij nog op tijd bij zijn geliefden komen? Ondanks alles loopt het op het nippertje steeds weer goed af. En het kerstgevoel wordt rechtgedaan als de held volkomen uitgeput en met zijn laatste krachten over de drempel strompelt en iedereen uitzinnig van vreugde is over zijn behouden aankomst.

 

In kerstverhalen is het vaak niet anders. Via onverwachte wendingen of ogenschijnlijk onmogelijke gebeurtenissen breekt de belofte van het goede in. In de Christmas Carol Scrooge and Marlowe van Dickens krijgt de hardvochtige vrek Scrooge bezoek van de geest van zijn al even gierige overleden compagnon, die hem waarschuwt voor de gevolgen van zijn liefdeloosheid.

 

Scrooge ontdekt hierdoor dat liefde en vriendschap van oneindig veel meer waarde zijn dan geld en bezit. Juist dit verhaal, over inkeer en bekering tot naastenliefde, is eindeloos vaak verfilmd, verteld en nagespeeld en dat is niet voor niets zo. Het resoneert aan ons verlangen naar een bestaan waarin goedheid en begrip voor elkaar de boventoon voeren.

 

Daar moet je dus niet schamper over doen. In onze ziel zit een diep verlangen naar harmonie en eendracht en het kerstfeest geeft ons de aanleiding om aan dat verlangen vorm te geven. Dat dat niet altijd lukt, is bekend. In sommige families zijn de jaarlijks terugkerende ruzies rond de feestdis berucht. Maar het belet ze niet om het toch maar weer te proberen, want kerstmis vier je. Dat is een beetje ongerijmd, maar dat stoort ons niet.

 

Per saldo zijn de Kerstevangeliën (en het Evangelie van Johannes) ook ongerijmd. De schrijvers vertellen over het goddelijke dat zijn intrede doet in de beleving van mensen en dat doen zij door een verhaal in concrete beelden weer te geven.

Een miraculeuze geboorte, tekenen uit de hemel en de onschuld van een kind dat uit heel gewone ouders geboren wordt.

Alles in dienst van het licht, de goddelijke vonk die in de mensen ontstoken wordt als zij kennismaken met de Christus die de hoofdpersoon is.

 

De figuren om het Christuskind heen zijn onder invloed van de theologie die zich helemaal concentreert op Christus, wat op de achtergrond geraakt, maar zij zijn wel degelijk van belang. De herders die staan voor de minsten uit het volk, de wijzen uit het Oosten die staan voor de elite die begrijpt dat er iets nieuws op handen is, de engelenkoren die schoonheid en zuiverheid verbeelden, zij zijn in het verhaal geweven om ons attent te maken op datgene dat zich in ons roert: aandacht voor de minsten, begrip voor de gebeurtenissen om ons heen en zoeken naar zuiverheid en schoonheid.

 

Jozef is wel heiligverklaard door de roomse kerk, maar aan hem wordt niet zo veel aandacht besteed. Maria daarentegen, is naast het kind in de kribbe een centrale figuur. In katholieke kring hebben ze aangevoeld dat zij het oerbeeld van de moeder is, en in de Mariadevotie heeft zij mythische trekken gekregen. Als je langs binnenwegjes in Limburg rijdt, kom je ze tegen: kleine kapelletjes waarin een Mariabeeld een beetje verscholen onder een houten dakje staat. De blik in haar ogen is zacht en belooft troost en of je wilt of niet, als je er even voor blijft staan, welt er iets in je op, iets weemoedigs dat je doet herinneren aan je kindertijd toen alles nog zo eenvoudig was en je je moeder in de buurt wist als je behoefte had een opbeurend woord of een gebaar van tederheid. Bij mij werkt dat zo en ik denk dat het ook bij veel Mariavereerders zo werkt.

 

Van Maria de moeder loopt ook een lijntje naar het rijk van de geest. In het Lucas Evangelie vertelt de engel Gabriël haar dat zij zwanger zal worden doordat de Heilige Geest over haar zal komen. Een mythische mededeling, waar mijns inziens te weinig aandacht aan wordt besteed in het dogma van de maagdelijke geboorte van Jezus. De maagdelijke geboorte is een wonder, de engelenscharen zijn een wonder en de ster van Bethlehem is ook een groot wonder.

 

Maar de wonderlijke kern van alles is toch de werking van de geest. God is geest, en het is de geest die alles bewerkstelligt en onderhoudt. Wij beschikken als mensen over geest en geestelijke kracht. Een raadselachtige en moeilijk te definiëren kracht, maar wij weten dat die er is dat we daar een beroep op kunnen doen als we ervoor openstaan. De geest zit in ons en is in staat om dingen tot stand te brengen buiten ons. We hebben het weleens over de geest van kerstmis en over het gevoel dat daarbij hoort en dan weten we niet precies te zeggen hoe dat in elkaar zit, maar het is zeer aanwezig en we voelen het.

 

En ik vind het niet gewaagd om te veronderstellen dat juist dat aspect, die geest die inbreekt in de gewone gang van zaken, de mensen aanzet tot het zo uitbundig vieren van het kerstfeest. Laten we erin meegaan en voor ogen houden dat niet alles te verklaren valt, maar je wel kunt meemaken wat ieder jaar weer gebeurt: het vieren van de verwondering over het bestaan. Met het kerstevangelie en met alle versiering die erbij hoort. De komst van het licht rond kerstmis heeft alles te maken met de onbegrijpelijk geest in onszelf die daarop aanslaat en ons op die manier met elkaar verbindt.