Mr.drs. Johan de Wit

Mr. drs. Johan de Wit is onze voorganger. Hij is in Leiden en in Kampen opgeleid tot jurist en theoloog. Naar eigen zeggen heeft hij zijn theologische studie ervaren als een heel uitgebreide cursus algemene ontwikkeling.

 

De verbeelding waartoe de menselijke geest in staat is, blijft hem verwonderen en vanuit die verwondering spoort hij ons aan tot zelfonderzoek.

Alles begint en eindigt bij het kennen van jezelf en wat ons is overgeleverd uit de oude boeken en met name de leringen en uitspraken van Jezus helpen ons daarbij. Door het filter van de man uit Nazareth kunnen wij de wereld anders zien dan wij gewend zijn en dat is, aldus Johan de Wit, het grote geheim van religieus zijn.

 

De vrijzinnigheid is voor hem de enige geloofsrichting waarin het raadsel van de verhouding tussen God en mens en ons bestaan in deze wereld op een aanvaardbare en voorstelbare manier ter sprake gebracht wordt.


Overdenkingen:
overdenking (de zondebok)
15 oktober 2017
overdenking bij het tiende gebod
17 september 2017
vrijheid
03 september 2017
overdenking Pinksteren
04 juni 2017
Meimaand Mariamaand
14 mei 2017
Overdenking Pasen 2017
16 april 2017
Blijf niet staren op wat vroeger was
19 maart 2017
overdenking nut van religie
19 februari 2017
overdenking kerst
25 december 2016
Beloften
11 december 2016
De roeping van Mozes
20 november 2016
Licht
16 oktober 2016
De ongrijpbaarheid van de liefde
18 september 2016
Schuld en schaamte
03 juli 2016
Angst
19 juni 2016
Pinksterpreek
15 mei 2016
Paaspreek
27 maart 2016
De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan
21 februari 2016
Het vijfde gebod
17 januari 2016
Kerstpreek 2015
25 december 2015
Menselijk tegenover
21 juni 2015
De trooster, heilige geest
17 mei 2015
Macht
15 maart 2015
Grondhoudingen van het koninkrijk
15 februari 2015
Kerstpreek 2014
25 december 2014
Richteren11: 29-35
16 november 2014
Correcties van de ziel
19 oktober 2014
Lazarus
21 september 2014
Licht
18 mei 2014
Paaspreek 2014
20 april 2014
De heilige geest
16 maart 2014
De bruiloft te Kana
16 februari 2014
De verloren zoon
19 januari 2014
Identiteit
17 november 2013
Eerbied voor de schepping
20 oktober 2013
Onze schaduw
15 september 2013
De ander
16 juni 2013
Pinksterpreek
19 mei 2013
Luchtfietserij
21 april 2013
Paaspreek 2013
31 maart 2013
Het koninkrijk van Jezus
17 maart 2013
Bildung
17 februari 2013
Wetenschap en wijsheid
27 januari 2013
kerstpreek 2012
25 december 2012
Wat blijft en voorbijgaat
18 november 2012
Geest
21 oktober 2012
Religie
16 september 2012
Verlangen naar eenheid
17 juni 2012
Het buitenissige
20 mei 2012
De kunst van het liefhebben
18 maart 2012
Verwachtingen
19 februari 2012
Idealisme
29 januari 2012
kerstpreek 2011
24 december 2011
Mens en tijd
20 november 2011
Vrijzinnigheid
16 oktober 2011
Wat beweegt ons?
04 september 2011
Het verlangen naar macht
15 mei 2011
Het verlangen naar macht
17 april 2011
Religie en wetenschap
20 maart 2011
Beeldvorming
20 februari 2011
De grenzen van het ego
23 januari 2011
Kerstpreek 2010
25 december 2010
Richting zoeken
27 november 2010
Metamorfosen
21 november 2010
Het goede leven
19 september 2010
Het 7e zegel
20 juni 2010
Hoeders
18 april 2010
Het onzichtbare christendom
21 maart 2010
Mozes
21 februari 2010
Simson
17 januari 2010
De Christus
15 november 2009
Hebben en zijn
18 oktober 2009
Een eigen weg
06 september 2009
Bevrijding door liefde
05 juli 2009
De verborgen Jezus
21 juni 2009
Leven in verhalen
17 mei 2009
Betekenis van het Evangelie
19 april 2009
De ander
15 maart 2009
Geest van de waarheid
15 februari 2009
God als geheim in ons leven
25 januari 2009
Kerstpreek 2008
25 december 2008
Verzet en overgave
21 december 2008
Tien geboden
16 november 2008
Relatie mens/natuur
19 oktober 2008
Het mysterie mens
21 september 2008
De geest
18 mei 2008
Liefde als leidraad
20 april 2008
Symbolen
13 april 2008
Exodus
30 december 2007
De 2e kant van de mens
16 december 2007
Geloven in de toekomst
09 december 2007
Natuur
02 december 2007
Trouw aan jezelf
26 november 2007
Projectie
19 november 2007
Geloof, hoop en liefde
12 november 2007
Vergeving
05 november 2007
Het leven als geschenk
28 oktober 2007
Ziel en geest
21 oktober 2007
Hoop
14 oktober 2007
Onderweg
07 oktober 2007
Martha en Maria
30 september 2007

Richting zoeken

Het zal de meesten van ons wel een keer zijn overkomen. Je vertelt aan iemand dat je vrijzinnig bent en die gesprekspartner vraagt dan: wat voor kerk is dat precies? En dan begint je moeizame uitleg. Het is geen kerk. De vrijzinnigheid komt wel voort uit het christendom, maar is daar niet aan gebonden. We lezen de bijbel serieus, maar niet letterlijk. We doen wel aan God, maar anders dan je zou denken. Jezus Christus is bij ons meer Jezus dan Christus. Terwijl je je antwoord aan het formuleren bent, zie je de blik van de vrager steeds glaziger worden en je merkt dat je opmerkingen geen enkele herkenning of begrip oproepen. Het enigszins pijnlijke besef dringt zich aan je op: vrijzinnigen geven zich vaak de moeite niet om hun omgang met God, Jezus Christus en de Bijbel op een ervaarbare en herkenbare manier te verwoorden. En als je toch pogingen daartoe onderneemt, dan worden die menig keer afgedaan als getheologiseer dat je als vrijzinnge niet zou moeten willen.

 

Daar ben ik het niet mee eens. Ik vind dat het een opdracht is voor vrijzinnigen, in ieder geval voor vrijzinnige voorgangers, om serieus naar de geschiedenis te kijken waaruit we zijn voortgekomen en de overleveringen daarin die door de christelijke traditie door gestolde uitleg veelal tot versteende museumstukken zijn verworden, te onderzoeken op hun betekenis voor de religie van vandaag. In één zin gezegd: als wij tegen anderen zeggen dat wij de bijbel serieus nemen maar niet letterlijk, dan hoort daarbij dat we ook kunnen uitleggen wat we bedoelen. En vandaag beperk ik me, terwille van de tijd die mij is toegemeten, tot onze vrijzinnige omgang met de bijbel. God en Jezus komen, als het aan mij ligt, een andere keer zeker nog aan de beurt.

 

Het begint bij het inzicht dat de bijbel geen gezaghebbend boek is dat voorschriften bevat voor een verantwoorde of vrome levenshouding, maar dat het een boek is waarin vooral de menselijke verbeelding aan het woord is. De betekeniswereld van de vertellingen in het Oude Testament en ook die van de Evangeliën, was niet de wereld van het christendom maar die van de mythen. De verbeelding van de schrijvers heeft verhalen geschapen die wij als mythen, sagen en legenden herkennen. De bijbel als een verzameling mythen en sagen, dat is voor veel christenen en ook nog wel voor een vrijzinnige hier en daar soms even schrikken. Want van kinds af aan zijn wij grootgebracht met de gedachte dat mythen en sagen verzinsels zijn en dus niet waar. De onderiggende gedachte daarbij is, dat mythen niets met onze belevingswereld van doen kunnen hebben, maar dat is een ernstige misvatting.

 

De Bijbelse mythologie is beïnvloed door en bouwt voort op de mythologieën van omringende en oudere culturen en bergt daardoor een schat van filosofische en psychologische reflectie op de grote thema's als geboorte, leven en dood in zich. De Bijbel reikt deze thema's in steeds verschillende gedaanten aan en nodigt daardoor tot voortdurende bespiegeling en interpretatie uit.

Voor mythologen is dit geen schokkende ontdekking. Zij weten dat de mensheid sinds mensenheugenis in mythen en sagen uitdrukking heeft gegeven aan oeroude waarheden en verlangens die in ons leven, maar waar wij geen woorden voor kunnen vinden. Er is een verhaal voor nodig en dat verhaal zit verwerkt in boeken als de bijbel. Op die manier – de bijbelse verhalen gaan over menswording - laten de bijbelteksten zich niet lezen als Gods woord dat vanuit de hemel naar beneden wordt geslingerd, maar als verslagen over de zoektocht van mensen naar hun eigen kern. Het Exodusverhaal bedient zich van tijdgebonden voorstellingen, maar beschrijft in wezen de zoektocht van een volk naar zijn onvervreemdbare identiteit.

 

De Mozesfiguur uit de eerste vijf boeken van het Oude Testament is het spiegelbeeld van onze ziel waarin het verlangen naar vrijheid brandt, naar waardigheid en zelferkenning. De uitspraken van Jezus zoals die ons zijn overgeleverd, zijn er vooral op gericht om ons te wijzen op de toestand van onze ziel. Is die ziel zuiver? En als die ziel zuiver is, schep je dan voor jezelf de vrijheid om bij de dilemma's waar je voor komt te staan, naar die ziel te luisteren?

 

Slotsom

Een vrijzinnige omgang met de bijbel kenmerkt zich door de volgende uitgangspunten:

1. De bijbelteksten zijn mythen, sagen en legenden.

2. Hun herkomst is tijd- en plaatsgebonden, maar zij geven inzicht in de vraag hoe wij onszelf moeten zien en begrijpen, want ze gaan over menswording.

3. Een vrijzinnige interpretatie richt zich daarom steeds op de vraag: wat vertelt het overgeleverde verhaal ons over onze innerlijke vrijheid, hoe verwerven wij die en wat bedreigt die vrijheid.

Als je vrijzinnigen vraagt wat geloven is, dan trek je aan geweldige bos spaghetti en er komt geen handzaam patroon tevoorschijn. Dat blijft. Maar je kunt wel op zoek gaan naar de universele betekenis van de oude verhalen voor ons rijpingsproces naar menswording. Met behulp van een kompas dat steeds één richting aangeeft: de bijbelse verhalen over onszelf.